Próg rentowności
Próg rentowności (break-even point) mówi, ile sztuk trzeba sprzedać albo jaki przychód osiągnąć, aby przychody dokładnie pokryły wszystkie koszty i firma zaczęła zarabiać. Mała pracownia rękodzieła, sklep internetowy i firma produkcyjna liczą go tak samo: koszty stałe, takie jak czynsz, pensje i księgowość, dzieli się przez marżę jednostkową, czyli cenę minus koszt zmienny sztuki. Kalkulator pokazuje próg w sztukach oraz w złotych przychodu, a także zysk przy dowolnej sprzedaży powyżej progu. Dzięki temu widać, czy plan sprzedażowy jest realny, zanim podpiszesz umowę najmu albo zamówisz towar.
W skrócie
- Najpierw kalkulator wyznacza marżę jednostkową, odejmując koszt zmienny sztuki od ceny sprzedaży, czyli Marża równa się Cena minus Koszt zmienny.
- Formuły: Sztuki progowe = Koszty stałe ÷ (Cena − Koszt zmienny) | Przychód progowy = Sztuki progowe × Cena
- Przykład 1: Koszty stałe 12 000 zł, cena 25 zł, koszt zmienny 15 zł — Marża jednostkowa: 25 zł − 15 zł = 10 zł
Jak działa próg rentowności
Najpierw kalkulator wyznacza marżę jednostkową, odejmując koszt zmienny sztuki od ceny sprzedaży, czyli Marża równa się Cena minus Koszt zmienny. Następnie dzieli koszty stałe przez tę marżę, co daje liczbę sztuk potrzebną do wyjścia na zero. Mnożąc próg w sztukach przez cenę, otrzymujesz próg przychodowy w złotych. Każda sztuka sprzedana powyżej progu dokłada pełną marżę do zysku, więc kalkulator pokazuje też zysk przy Twojej planowanej sprzedaży. Model zakłada stałą cenę i stały koszt zmienny w analizowanym okresie.
Obliczanie progu rentowności krok po kroku
Weź koszty stałe, cenę sztuki i koszt zmienny sztuki, oblicz marżę jednostkową i podziel przez nią koszty stałe. Przykład: koszty stałe 12 000 zł, cena 25 zł, koszt zmienny 15 zł, więc marża wynosi 25 zł minus 15 zł, czyli 10 zł. Próg to 12 000 zł podzielone przez 10 zł, czyli 1 200 sztuk. Przychód progowy to 1 200 sztuk razy 25 zł, czyli 30 000 zł. Sprzedaż 1 500 sztuk daje zysk 300 sztuk razy 10 zł, czyli 3 000 zł powyżej progu.
Mianownik to marża jednostkowa, która pokrywa koszty stałe, dlatego spadek ceny albo wzrost kosztu zmiennego szybko podnosi próg, a podwyżka ceny go obniża.
Przykłady
Przykład 1: Koszty stałe 12 000 zł, cena 25 zł, koszt zmienny 15 zł
- Marża jednostkowa: 25 zł − 15 zł = 10 zł
- Próg w sztukach: 12 000 zł ÷ 10 zł = 1 200 sztuk
- Przychód progowy: 1 200 sztuk × 25 zł = 30 000 zł
- Kontrola: koszty zmienne 1 200 × 15 zł = 18 000 zł, plus stałe 12 000 zł, razem 30 000 zł, czyli dokładnie przychód
- Sprzedaż 1 500 sztuk daje zysk (1 500 − 1 200) × 10 zł = 3 000 zł
Przykład 2: Kawiarnia z kosztami stałymi 18 000 zł, kawa po 12 zł i kosztem 4 zł
- Marża: 12 zł − 4 zł = 8 zł na filiżankę
- Próg: 18 000 zł ÷ 8 zł = 2 250 filiżanek miesięcznie
- Przychód progowy: 2 250 × 12 zł = 27 000 zł
- Przy 75 filiżankach dziennie próg pada po 30 dniach, więc weekendy decydują o zysku
- Podwyżka ceny do 13 zł obniża próg do 2 000 filiżanek, czyli o 250 sztuk miesięcznie
Kiedy
✦ Ustalanie ceny i rabatów
Sprzedawca sprawdza, jak obniżka ceny z 25 zł do 22 zł przy koszcie 15 zł podnosi próg z 1 200 do około 1 714 sztuk. Dzięki temu widać, czy większy wolumen po rabacie naprawdę zrekompensuje cieńszą marżę, zanim ruszy promocja.
✦ Ocena nowego lokalu albo etatu
Przedsiębiorca dolicza nowy czynsz 4 000 zł do kosztów stałych i liczy, o ile sztuk rośnie próg przy obecnej marży 10 zł. Jeśli wzrost wynosi 400 sztuk miesięcznie, od razu widać, czy zespół sprzedażowy dowiezie taki wolumen.
✦ Planowanie premiery produktu
Twórca kursu online z kosztami stałymi 6 000 zł i marżą 120 zł za dostęp liczy próg 50 sprzedanych miejsc. Kampania reklamowa jest skalowana tak, aby z zapasem przekroczyć tę liczbę przed końcem przedsprzedaży.
⚠ Błędy
- Wrzucanie kosztów zmiennych do stałych albo odwrotnie, na przykład traktowanie prowizji sprzedażowej jako stałej pensji, co fałszuje marżę jednostkową i zaniża próg nawet o kilkaset sztuk.
- Liczenie progu przy jednej cenie, gdy firma sprzedaje mix produktów o różnych marżach, przez co średnia marża jest zgadywana zamiast policzona jako średnia ważona udziałem sprzedaży.
- Zapominanie, że powyżej pewnej skali koszty stałe skaczą schodkowo, bo trzeba wynająć drugi lokal albo zatrudnić kolejną osobę, więc jeden próg nie obowiązuje dla każdej wielkości sprzedaży.
FAQ (7)
Co zrobić, gdy koszt zmienny przewyższa cenę?
Wtedy marża jest ujemna i próg nie istnieje, bo każda kolejna sztuka pogłębia stratę. Trzeba podnieść cenę, obniżyć koszt zakupu albo wycofać produkt, ponieważ większa sprzedaż tylko zwiększa dziurę finansową.
Czym różni się próg w sztukach od progu w złotych?
Próg w sztukach mówi, ile jednostek trzeba sprzedać, a próg w złotych mnoży tę liczbę przez cenę i pokazuje wymagany przychód. Przy jednej cenie to ten sam wynik w dwóch jednostkach, ale przy wielu produktach próg przychodowy z marżą procentową jest praktyczniejszy.
Czy próg rentowności uwzględnia podatki i kredyty?
Podstawowy model liczy na kosztach operacyjnych bez podatku dochodowego i rat kredytowych. Ratę leasingu wpisz w koszty stałe, a podatek policz na zysku powyżej progu, bo dopiero tam pojawia się dochód do opodatkowania.
Czy przechowujecie moje wynagrodzenie lub ceny?
Nie — celowo nie. Wszystko liczy się w przeglądarce, nic nie opuszcza urządzenia. Możesz sprawdzić VAT od 1 200 zł czy netto z 2 800 zł brutto nawet na publicznym Wi-Fi i zamknąć kartę bez śladu na serwerze.
Działa bez zasięgu w pociągu, by sprawdzić fakturę?
Tak. Raz załaduj stronę, potem VAT, rabaty i hipoteka działają offline. Czysty JavaScript, bez API. Testuję w trybie samolotowym: 250 000 zł na 4,5% na 25 lat daje harmonogram natychmiast, nawet w tunelu.
Mogę na tym rozliczyć podatek?
Jako szybka weryfikacja tak, jako ostateczne rozliczenie nie. Standardowe wzory (Netto = Brutto / 1+VAT) zweryfikowane ze źródłami poniżej, ale stawki się zmieniają — 23% PL vs 22% IT. Do oficjalnego rozliczenia potwierdź u księgowego lub na podatki.gov.pl.
Jak wysłać to do księgowego?
Kliknij 'Udostępnij link' pod wynikami: koduje dane w URL — ?cena=1200&vat=23 — księgowy widzi tę samą symulację bez zrzutu. Możesz też skopiować jednym tapnięciem.
Źródła i odniesienia
⚠ Zastrzeżenie Finansowe
To narzędzie dostarcza szacunki wyłącznie w celach informacyjnych i nie stanowi porady finansowej, podatkowej ani prawnej. Wyniki mogą się różnić w zależności od lokalnych przepisów, stawek i indywidualnych okoliczności. Przed podjęciem decyzji finansowych zawsze skonsultuj się z wykwalifikowanym specjalistą.
Jak dbamy o ten kalkulator
Ten kalkulator jest tworzony i utrzymywany przez Davide Coronese, niezależnego programistę i założyciela CalcTracker.
Metodyka: każdy wzór jest weryfikowany na podstawie oficjalnych publikacji i walidowany przez zautomatyzowany zestaw testów przed publikacją. Strony zdrowotne, podatkowe i finansowe podają dokładne źródła, na których się opierają.
Znalazłeś błąd? Napisz do nas — zweryfikowane poprawki publikujemy w ciągu 24 godzin.